لوپ فلزیاب به چه معناست؟ کویل جستجو چیست؟

هنگامی که صحبت از دستگاه های فلزیاب می شود، بسیاری از افراد تصور می کنند که باکس اصلی یا همان کنترل یونیت دستگاه، مهم ترین بخش است. اما واقعیت این است که یکی از حیاتی ترین اجزای دستگاه فلزیاب لوپ فلزیاب یا همان کویل جستجو است. اپراتورهای حرفه ای معتقدند که حتی بهترین دستگاه های فلزیاب بدون داشتن یک کویل مناسب و باکیفیت، کارایی چندانی نخواهند داشت.

لوپ فلزیاب که اصطلاح تخصصی آن کویل جستجو (Search Coil) یا سیم پیچ است، بخشی از دستگاه فلزیاب است که مستقیماً روی سطح زمین توسط کاوشگر حرکت داده می شود تا وجود فلزات را شناسایی کند. در واقع لوپ فلزیاب یک دیسک مسطح است که درون آن رشته سیم هایی با طراحی خاص پیچیده شده اند. این سیم پیچ ها سیگنال های الکترونیکی تولید شده توسط دستگاه فلزیاب را دریافت کرده و آن ها را به صورت امواج الکترومغناطیسی به داخل زمین می فرستند.

انتخاب کویل مناسب، یکی از مهم ترین گام هاست که به افزایش عمق زنی و موفقیت در کاوش کمک زیادی می کند.

ساختار لوپ یا کویل فلزیاب

جنس بدنه لوپ ها معمولاً از پلاستیک فشرده ساخته می شود که در برابر ضربه، برخورد با سنگ ها و رطوبت زمین مقاوم باشد. درون این دیسک پلاستیکی، سیم های مسی با نظم خاصی سخته شده اند که قطعه مهمی در کاوش محسوب می شوند. کیفیت سیم های استفاده شده، نوع عایق بندی (شیلد کردن) برای جلوگیری از نویزهای محیطی، رزین استفاده شده برای ثابت نگه داشتن سیم ها، از عوامل تعیین کننده کیفیت یک کویل فلزیاب هستند.

برای درک لوپ فلزیاب ، باید با عملکرد آن آشنا شویم. عملکرد کویل بر اساس قوانین فیزیک الکترومغناطیس ساخته شده است.معمولاً کویل ها دارای دو نوع سیم پیچی هستند:

1. (Transmit Coil)
2. (Receive Coil)

سیم پیچ فرستنده (Transmit Coil): این سیم پیچ جریان الکتریکی را از باتری و مدار دستگاه دریافت می کنند و یک میدان مغناطیسی ایجاد می کند و به سمت زمین می فرستند.
سیم پیچ گیرنده (Receive Coil): وظیفه این سیم پیچ ها این هست که، بازتاب سیگنال ها را دریافت کنند.

عملکرد یا کارکرد لوپ (کویل)

نحوه عملکرد لوپ چگونه است؟

هنگامی که لوپ فلزیاب میدان مغناطیسی را ارسال میکند و به یک جسم فلزی برخورد می کند، باعث می شود در آن فلز، جریان های گردابی (Eddy Currents) ایجاد شود. جریان های گردابی ایجاد شده توسط فلزات، یک میدان مغناطیسی ضعیف تولید می کنند. سیم پیچ گیرنده (Receive Coil) در کویل،میدان مغناطیسی برگشتی فلز را شناسایی می کند و آن را به صورت یک سیگنال التریکی ضعیف به دستگاه اصلی می فرستد. سپس دستگاه فلزیاب این سیگنال ها را تحلیل کرده و واکنش می دهد (به صورت بوق یا نمایشگر به اپراتور نشان می دهد هدفی وجود دارد).

انواع کویل فلزیاب (ساختار پیکربندی و سیم پیچی)

یکی از نکات پر اهمیت که باید بدانید، تفاوت در طراحی سیم پیچی های داخل کویل است. قرارگیری سیم ها در کنار هم تعیین کننده این هست که دستگاه در کدام محیط ها کارایی بهتری دارد و چه نوع فلزاتی را بیشتر جستجو می کند. اصلی ترین انواع کویل ها از نظر پیکربندی عبارتند از:

1. (Concentric Coils) کویل های سنتریک
2. (Double-D یا DD Coils) کویل های دابل دی (دی-دی)
3. (Monoloop Coils) کویل های مونو

کویل سنتریک (Concentric Coils)

در این مدل کویل ها، سیم پیچ های گیرنده و فرستنده به شکل دایره ای داخل یکدیگر قرار گرفتند. سیم پیچ بزرگ بیرونی فرستنده است و دایره کوچک درونی گیرنده است. یکی از مزایای اصلی لوپ های سنتریک (Concentric Coils) قدرت تکفیک بالای آن هاست. این کویل ها در تفکیک فلزات کم ارزش از فلزات ارزشمند عملکرد بی نظیری دارند و نقطه زنی با این کویل ها به مراتب دقیق تر و آساتر است. سنتریک کویل ها در کنار مزایایی که دارند یک مشکل کوچک دارند که در زمین هایی که دارای مواد معدنی و ذرات مزاحم زیادی هستند، ممکن است کمی دچار خطا و نویز شوند.

در کویل های سنتریک (Concentric Coils)، دستگاه هایی مانند جی پی ایکس 5000 (GPX 5000)، جی پی ایکس 4500 (GPX 4500) و جی دی ایکس 8000 (GDX 8000) اپراتور می تواند نسب به نوع استفاده از کویل، حالت کویل در دستگاه را به حالت دابل دی (Double-D) و مونو (Monoloop Coils) تبدیل کند.

کویل های دابل دی (دی-دی) (Double-D یا DD Coils)

نام این کویل ها از شکل ظاهری آن گرفته شده است، این کویل ها از دو سیم پیچ به شکل حرف D انگلیسی ساخته شده است که به شکل پشت به پشت هم قرار گرفته اند و در مرکز یکدیگر را پوشش می دهند. این کویل ها یکی از محبوب ترین نوع لوپ ها در میان کاوشگران حرفه ای است. دلیل محبوبیت کویل های دابل دی (Double-D)، عملکرد و کارایی بی نظیر آن ها در زمین های دارای مواد معدنی و شوره زار ها است. میدان کاوش کویل های دابل دی، مانند یک تیغه عمودی است که زمین را اسکن می کند مانند لوپ 18 اینچ مانتیکور کویل تک. این ویژگی باعث می شود که پوشش دهی زمین در هر بار حرکت دست بیشتر باشد و عمق زنی در خاک ها آلوده بهتر انجام شود.

لوپ های مونو (Monoloop Coils)

در فلزیاب های پالسی (Pulse Induction) بیشتر از این کویل ها استفاده می شود. در لوپ مونو، یک سیم پیچ واحد وجود دارد که نقش فرستنده و گیرنده را ایفا می کند. ویژگی و مزایای این کویل ها، عمق زنی بالا نسبت به سایر مدل ها است. برای کاوشگرانی که به دنبال اهداف در اعماق زیاد هستند، این کویل ها انتخاب ایده آلی هستند. استفاده از این کویل ها در کنار مزایایی که دارد، یک مشکلی که دارند این است که قدرت تفکیک آن ها (به ویژه تفکیک آهن) ضعیف تر از مدل های دابل دی است و حساسیت بالایی به ذرات سطح زمین دارند.

تاثیر سایز لوپ بر میزان حساسیت و عمق کاوش دستگاه

هدف شما تعیین می کند که استفاده از لوپ فلزیاب (کوچک یا بزرگ) مناسبتر است. لوپ بزرگ، عمق بیشتر را هدف می گیرد؛ لوپ کوچک، حساسیت بیشتر به اشیاء ریز دارد. در دنیای فلزیابی و کاوش یک قانون کلی وجود دارد: سایز لوپ رابطه مستقیمی با عمق نفوذ دارد و رابطه عکسی با حساسیت به اشیاء ریز دارد. انتخاب سایز مناسب لوپ فلزیاب بر اساس هدف کاوش شما انجام می شود.

در ادامه به انواع کویل ها از نظر اندازه (سایز) و حساسیت می پردازیم:

لوپ های اسنایپر (کوچک)

در این دسته، کویل هایی با قطر 6 اینچ (15 سانتی متر) قرار می گیرند. این لوپ ها برای مناطق بسیار آلوده و پر از میخ و زباله های فلزی، انتخابی ایده آل است. این لوپ ها حساسیت فوق العاده ای نسبت به قطعات ریز طلا مثل (سکه، انگشتر، گوشواره) دارند. به دلیل داشتن میدان مغناطیسی متمرکز، تفکیک اهداف را به درستی انجام می دهد. تنها نقطه ضعف این لوپ ها، این است که عمق نفوذ کمی دارند.

لوپ های استاندارد (متوسط)

بیشتر دستگاه ها از این لوپ استفاده می کنند و سایز این کویل بین (8 تا 11 اینچ) است. سایز متوسط لوپ ها، یک تعادل درست و مناسب بین عمق زنی و حساسیت به اشیاء ریز برقرار می کند و برای اکثر جستجو های عمومی مناسب است.

لوپ های بزرگ

کویل هایی که قطر آن ها بیشتر از 12 یا 15 اینچ است مانند (لوپ 32 اینچ Detech) برای کاوش در اعماق زیاد طراحی شده اند. لوپ بزرگ می تواند اهداف بزرگ را در عماق بیشتری نسبت به کویل های استاندارد شناسایی کند. این لوپ ها سطح وسیع تری از زمین را در هر حرکت پوشش می دهند، بنابراین سرعت کاوش را بالا می رود. در کنار مزایایی که ذکر شد این لوپ ها دارای معایبی هستند از جمله وزن سنگین آن ها و کمتر شدن حساسیت آن ها نسبت به اشیاء بسیار کوچک مثل (سکه، گوشواره)، همچنین ممکن است در محیط های که دارای ذرات معدنی هستند دچار بی ثباتی شوند.

فرق لوپ عنکبوتی و دیسکی چیست؟

ممکن است با اصطلاحات "لوپ عنکبوتی (Spider)" و “لوپ دیسکی (Solid)" مواجه شوید. تفاوت این دو بیشتر در شکل فیزیکی بدنه آن هاست.

• لوپ عنکبوتی:این کویل ها دارای فضاهای خالی در بدنه خود هستند. از مزایای این لوپ ها میتوان به وزن سبک تر آن ها اشاره کرد که باعث می شود اپراتور کمتر خسته شود. همچنین در مناطق بادخیز و یا درون آب، عملکرد بهتری دارند.
• لوپ دیسکی:این کویل ها سطح بسته و صافی دارند. مزایای استفاده از این کویل ها ای هست که در مناطق خاردار یا بوته زارها، شاخه و برگ میان کویل گیر نمی کند و حرکت آه ها روان تر است. از نظر فنی و الکترونیکی، تفاوت زیادی در عمق زنی بین مدل عنکبوتی و توپر با سیم پیچ مشابه وجود ندارد.

نکات مهم در نگهداری و استفاده از لوپ فلزیاب

برای اینکه لوپ فلزیاب شما سال ها با کارایی بالا کار کند، رعایت چند نکته به شما کمک زیادی می کند. همیشه از کاور لوپ (Coil Cover) استفاده کنید. این محافظ قیمیت خیلی پایینی دارد و از سایش بدنه اصلی با سنگ و خاک جلوگیری می کند. سایش مداوم باعث نازک شدن بدنه میشود و نفوذ آب به داخل سیم پیچ ها اتفاق بیافتد که تعمیر آن دشوار و گاهی غیر ممکن است. محل اتصال کابل به بدنه لوپ بسیار حساس است. به هیچ عنوان دستگاه را از طریق کابل بلند نکنید و از کشیده شدن کابل خودداری کنید.

همچنین هنگام بستن کابل به دور شفت، آن را خیلی سفت نپیچید تا قطعی داخلی به وجود نیاید. تمیز نگه داشتن کانکتور و پین های اتصال از خاک و گرد و غبار، تاثیر مستقیم بر ثبات دستگاه و کاهش نویز دارد. تمیز نگه داشتن کانکتور و پین های اتصال از گرد و غبار نیز تاثیر مستقیمی بر ثبات دستگاه و کاهش نویز دارد.

جمع بندی

شناخت دقیق لوپ فلزیاب و انواع آن، یکی از ارکان اصلی موفقیت در کاوش است. لوپ (کویل) یک قطعه پلاستیکی ساده نیست. آنتن گیرنده و فرستنده لوپ دستگاه شما تاثیر مستقیم بر عمق نفوذ، قدرت تفکیک و پایداری دستگاه دارد.